Seminarium

14 stycznia 2008 roku odbyło się seminarium pt. „Węgiel brunatny – szanse i zagrożenia rozwoju energetyki opartej na węglu brunatnym w I połowie XXI wieku w Polsce” w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Seminarium zorganizowane zostało z inicjatywy Komitetu Sterującego im. prof. Adama Stefana Trembeckiego dla Przygotowania Zagospodarowania Legnickiego Zagłębia Górniczo-Energetycznego oraz połączone było z naradą Komitetu dotyczącą uwarunkowań zagospodarowania złoża węgla brunatnego „Legnica”. W spotkaniu tym udział wzięli przedstawiciele strony rządowej z Podsekretarzem Stanu w Ministerstwie Środowiska – Głównym Geologiem Kraju dr Henrykiem Jackiem Jezierskim, jak również kilkunastu parlamentarzystów, wśród których obecny był Przewodniczący Sejmowej Komisji Gospodarki Wojciech Jasiński i były Podsekretarz Stanu Herbert Gabryś. Nie zabrakło również licznego grona świata nauki, profesorów polskich uczelni technicznych jak również przedstawicieli branży paliwowo-energetycznej i biur projektowych. Dodatkowo udział wzięli przedstawiciele Górniczej Izby Przemysłowo-Handlowej, Polskiego Klubu Ekologicznego oraz głównych central związków zawodowych.

Seminarium otworzył prof. Antoni Tajduś – Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W krótkich słowach przypomniał działalność Komitetu Sterującego. W jego skład wchodzi ok. 40 osób natomiast jego prezydium tworzą 22 osoby. W 2007 roku z inicjatywy Komitetu zorganizowane zostały spotkania w Bełchatowie i w Turowie z przedstawicielami samorządów lokalnych okolic Legnicy i Lubina dla pokazania „blasków i cieni górnictwa węgla brunatnego”. W 2007 roku wysłano także do Premiera Jarosława Kaczyńskiego, a później do Premiera Donalda Tuska opracowanie przedstawiające zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego Polski i możliwości branży węgla brunatnego umożliwiające częściowe złagodzenie tego stanu.

Głównym tematem seminarium była dyskusja dotycząca przyszłości polskiej elektroenergetyki oraz wskazanie roli węgla brunatnego w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski. Komitet Sterujący uznał, że najlepszym złożem węgla brunatnego nadającym się w przyszłości do eksploatacji jest kompleks złóż węgla brunatnego na północ od Legnicy. Jego udokumentowane zasoby, sięgające 15 mld ton(!) stawiają te złoża wśród największych na świecie. Jest to kilkakrotnie więcej niż zasoby we wszystkich obecnie czynnych rejonach wydobywczych w Polsce – stwierdza dr Jacek Kasiński z Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Jednak pojawiają się pytania czy jego eksploatacja jest w ogóle celowa i potrzebna?

Odpowiedź brzmi – tak! Wszystkie prognozy zapotrzebowania energii elektrycznej zarówno w Polsce jak i w innych krajach Unii Europejskiej wskazują na znaczący wzrost zużycia energii elektrycznej w najbliższych kilkudziesięciu latach. Pytanie jak go pokryć, jakimi surowcami energetycznymi? Bez wzrostu ilości energii elektrycznej nie ma wzrostu gospodarczego – mówi prof. Kazimierz Czopek z AGH w Krakowie. Stwierdził on, że wydobywanie węgla brunatnego ze złóż legnickich i produkcja energii elektrycznej z tego paliwa jest ekonomicznie uzasadniona pod każdym względem. Projektowany zespół górniczo-energetyczny będzie największym i najnowocześniejszym w Europie.

Za parę lat w Polsce może grozić brak energii elektrycznej. Pozostaje pytanie skąd wziąć konieczną ilość energii elektrycznej, a przy tym dodatkowo utrzymać bezpieczeństwo energetyczne kraju?

Energia elektryczna produkowana z węgla brunatnego jest obecnie najtańszą energią w Polsce i Europie. Z kosztami jej wytworzenia nie może się porównywać, ani energia z węgla kamiennego, ani z gazu czy odnawialnych źródeł energii Wszystkie kraje na świecie, które posiadają odpowiednio duże złoża węgla brunatnego produkują z niego energię elektryczną. Takie kraje „turystyczne” jak Turcja czy Grecja więcej wydobywają niż Polska. Musimy sobie to wszyscy uzmysłowić, że nie chodzi tutaj o wydobywanie węgla brunatnego dla samego podtrzymywania przemysłu górniczego w Polsce. Chodzi o energię elektryczną, którą wszyscy mamy w gniazdkach w domach, dzięki której możemy oglądać telewizję, pracować na komputerach, która jest podstawą rozwoju każdego społeczeństwa i za którą każdy chciałby płacić jak najmniejsze rachunki – stwierdza prof. Zbigniew Kasztelewicz z AGH w Krakowie – Sekretarz Komitetu Sterującego.

Dlatego też konieczne jest uruchomienie nowego zagłębia górniczo-energetycznego na najlepszym i największym złożu węgla brunatnego w rejonie Legnicy. Tak, aby po roku 2020 móc dalej produkować najtańszą i czystą energię elektryczną. Nie potrzebujemy tego złoża dzisiaj ale potrzebujemy go jutro – stwierdza prof. Antoni Tajduś .

Budowany kompleks górniczo-energetyczny spełniałby najwyższe wymagania dotyczące ochrony środowiska. Dotyczy to zarówno samej kopalni jak i elektrowni. Elektrownia na złożu legnickim byłaby najnowocześniejszą i bezemisyjną elektrownią na węgiel brunatny wykorzystującą światowe technologie wychwytywania oraz składowania CO2, bardzo wysokiej sprawności powyżej 46% o mocy około 5000 MW – mówi prof. Jerzy Bednarczyk z Poltegoru-Instytutu z Wrocławia.

Prowadzone obecnie w kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego działania proekologiczne stoją na wysokim poziomie. Rekultywacja terenów poeksploatacyjnych prowadzona jest na światowym poziomie. Świadczyć o tym mogą liczne nagrody i wyróżnienia z zakresu ochrony środowiska, także uznanie specjalistów z innych krajów. Przyczynia się to do zwiększenia akceptacji społecznej jak również harmonijnego rozwoju samorządów lokalnych mówił prof. Zbigniew Kasztelewicz z AGH.

Prezes Poltegoru-Projektu Janusz Bojczuk przedstawił możliwości polskich biur projektowych. Nasi inżynierowie zaprojektowali największą kopalnię węgla brunatnego w Europie – KWB „Bełchatów”, a obecnie z powodzeniem projektują kopalnie odkrywkowe w Indiach, Grecji czy Turcji.

Natomiast prezes SKW Biuro Projektowo-Technicznego w Zgorzelcu Norbert Wocka – główny projektant największej zwałowarki w Polsce i jednej z największych na świecie – wyraził pogląd, że polskie firmy projektowe takie jak SKW Zgorzelec, Poltegor-Projekt czy Poltegor-Instytut i firmy zaplecza technicznego (np. FUGO Konin, Kopex-FAMAGO czy FAMAK Kluczbork) są wstanie kompleksowo wyposażyć w maszyny górnicze przyszłe kopalnie węgla brunatnego „Legnica” czy „Gubin -Mosty”.

Część referatową podsumował prof. Zbigniew Kasztelewicz przestawiając możliwości polskiego górnictwa węgla brunatnego. Przy zagospodarowaniu złóż legnickich, gubińskich (za Odrą Niemcy na tej platformie złożowej wydobywają ponad 15 mln Mg węgla brunatnego na rok) i złoża „Złoczew” w okolicach Bełchatowa, Polska może wydobywać ponad 100 mln Mg na rok wysokokalorycznego węgla brunatnego (węgiel z tych złoż jest o ok. 20 % lepszy pod względem wartości opałowej niż węgiel bełchatowski) i produkować ponad 100 TWh bezemisyjnej energii elektrycznej w elektrowniach o mocy 15 000 -20 000 MW. Ta wielkość produkcji energii elektrycznej w 2030 roku będzie miała procentowo mniejszy udziału w globalnej ilości niż obecnie z około 35% teraz, a w 2030 roku tylko około 30%. W związku z powyższym jest dalej miejsce na produkcję energii z węgla kamiennego, energii odnawialnej czy nawet atomowej. W przypadku braku inwestycji na węglu brunatnym i kamiennym w 2030 roku może zabraknąć w Polsce ponad 170 TWh energii elektrycznej i nawet mało realne plany budowy elektrowni atomowych nie wystarczą, aby pokryć tak duży brak energii. Dlatego bardzo szybko powinna odbyć się dyskusja w gronie polityków i winny być podjęte decyzje na najbliższe 30-40 lat jeśli chodzi o wybór nośników energii elektrycznej. I raz podjęte decyzje powinny być realizowane. Pilność decyzji wynika z faktu, że inwestycje górniczo-energetyczne są bardzo długie w realizacji. Dziś podjęte dadzą efekty za 15-20 lat – zakończył prof. Kasztelewicz.

Po części referatowej nastąpiła dyskusja zebranych uczestników. Interesuję się kwestią legnickiego zagłębia górniczo-energetycznego od ponad 2 lat – mówi Wojciech Jasiński -  Przewodnicząc Sejmowej Komisji Gospodarki. W najbliższym czasie rozpoczną się prace nad nową Strategią dla Energetyki. Tam ta sprawa zostanie przeanalizowana. Za koniecznością budowy nowego zagłębia opowiedział się również Kazimierz Grajcarek z Komisji Krajowej NZZ „Solidarność”, który stwierdził: Polska nauka jest przekonana o konieczności budowy nowego zagłębia górniczo-energetycznego, polski przemysł jest gotowy do jego budowy. Brakuje tylko decyzji politycznej.

Jednak przed zbytnim optymizmem przestrzegał dr Henryk Jacek Jezierski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska. Nie zapominajmy o ekologicznym aspekcie tej sprawy. Komitet Sterujący powinien najpierw zapoznać wszystkich zainteresowanych z zagadnieniami środowiskowymi, z wpływem tej inwestycji na środowisko przyrodnicze. Tak, abyśmy nie zrobili z tej sprawy drugiej Rospudy. Dlatego też należy rozwiać wiele stereotypów dotyczących degradacji środowiska przyrodniczego przez kopalnie odkrywkowe, przedstawić nowoczesne techniki rekultywacji terenów pogórniczych jak również sposoby minimalizacji działalności górniczej na otaczające środowisko.

Budowa nowego zagłębia górniczo-energetycznego to ogromne przedsięwzięcie. O jego powodzeniu decydować będzie wiele czynników, wśród których dużą rolę odgrywać będą samorządy lokalne i sami mieszkańcy. Ważnym jest aby uświadomić wszystkich, że węgiel brunatny to nic innego jak energia elektryczna. Słusznym wydaje się być pytanie postawione przez prof. Jerzego Klicha - Dziekana Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH w Krakowie: Czy gdyby pod Legnicą zalegały złoża diamentów, ktoś pytałby się czy je w ogóle eksploatować? Z miejsca podjęto by ich wydobycie. Dlaczego z węglem brunatnym są takie wahania?

Jeszcze jednym z argumentów przemawiających za rozwojem nowej gałęzi przemysłu w rejonie legnickim w przyszłości są kwestie społeczne. Czy ktoś zastanawiał się co będzie w tym rejonie po zakończeniu działalności przez KGHM Polska Miedź S.A. czy BOT KWB Turów S.A? – pyta Stanisław Żuk, Prezes BOT KWB Turów S.A. – Alternatywą może być właśnie budowa legnickiego zagłębia górniczo-energetycznego.

Nie ma się co łudzić, węgiel musi pozostać głównym surowcem energetycznym ze względów politycznych, ekonomicznych i społecznych. Trzeba tylko umiejętnie wdrażać nowoczesne, proekologiczne technologie w myśl zrównoważonego rozwoju – dodaje dr inż. Aureliusz Mikłaszewski z Polskiego Klubu Ekologicznego.

Po spotkaniu opracowano wnioski, które zostaną przedstawione Premierowi Donaldowi Tuskowi oraz Wicepremierowi Waldemarowi Pawlakowi. Wśród nich należy wymienić konieczność niezwłocznego uwzględnienia budowy Legnickiego Zagłębia Górniczo-Energetycznego Węgla Brunatnego w programach rządowych jako przedsięwzięcie o znaczeniu krajowym, a węgiel brunatny uznać za surowiec strategiczny. Należy także uwzględnić budowę kopalni i elektrowni w planach zagospodarowania przestrzennego województwa dolnośląskiego i gmin, na których może być prowadzona inwestycja.

Odpowiedzią na pytanie czy zostanie uruchomiona eksploatacja kompleksu złóż legnickich może być nowa rządowa Strategia Rozwoju Energetyki, która ma powstać w II półroczu 2008 roku.

Ramowy program Seminarium

10.00
prof. dr hab. inż. Antoni TAJDUŚ – Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
Powitanie, słowo wstępne oraz prowadzenie dyskusji

10.15 – 10.35
dr hab. inż. Zbigniew KASZTELEWICZ, prof. AGH – Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Górnictwo i energetyka węgla brunatnego w Polsce i UE

10.35 – 10.50
dr Jacek KASIŃSKI – Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie
Baza zasobowa węgla brunatnego w Polsce

10.50 – 11.05
prof. dr hab. inż. Jerzy BEDNARCZYK  – Poltegor-Instytut we Wrocławiu
Założenia do powstania Legnickiego Zagłębia Górniczo-Energetycznego Węgla Brunatnego

11.05 – 11.20
prof. dr hab. inż. Kazimierz CZOPEK – Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Analiza ekonomiczna opłacalności wydobycia węgla brunatnego ze złóż legnickich

11.20 – 11.35
mgr inż. Janusz BOJCZUK – Poltegor-Projekt we Wrocławiu

Możliwości polskich biur projektowych w zakresie projektowania nowych kopalń węgla brunatnego

11.35 – 11.50
mgr inż. Norbert WOCKA – SKW Biuro Projektowo-Techniczne w Zgorzelcu
Możliwości produkcyjne polskich firm w zakresie wyposażenia w maszyny i urządzenia nowych kopalń węgla brunatnego w Polsce

11.50 – 12.05
dr hab. inż. Zbigniew KASZTELEWICZ, prof. AGH – Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Strategia rozwoju węgla brunatnego w I połowie XXI wieku w Polsce

12.05
Dyskusja dotycząca uwarunkowań zagospodarowania złoża węgla brunatnego "Legnica"

14.00
Zakończenie Seminarium
Obiad – Restauracja "Krakus" ul. Reymonta 15, Ip.

Wnioski z  Seminarium

Komisja Uchwał i Wniosków opracowała wnioski z seminarium

Fotogaleria z seminarium dostępna jest w dziale Galeria.